اصفهان23

با دیده شوق اصفهان را دیدم/ آثار قشنگ باستان را دیدم/ با نصف دگر، دگر مرا کاری نیست/ صد شکر که این نصف جهان را دیدم

گویش‌ها می‌تواند زبان فارسی را بارور کند
نویسنده : بهزاد سلطانی - ساعت ٩:٥٩ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٥ خرداد ۱۳٩٢
 

یک عضو هیات علمی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد با تاکید بر اینکه گویش‌ها و لهجه‌های مختلف زبان فارسی ذخایر این زبان است، گفت: گویش‌ها می‌تواند پاسخگوی بخشی از نداشته‌های زبان فارسی باشد.

قربانعلی ابراهیمی در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه اصفهان، اظهار کرد: در زبان فارسی، زبان و گونه زبانی، قابل تفکیک است. زبان، عبارت است از مجموعه ساختار زبانی که بین اهل زبان رایج است. این زبان گونه‌هایی پیدا می‌کند که یکی از گونه‌های آن، گونه ادبی است.

وی با اشاره به اینکه به طور معمول، گونه ادبی در متون ادب فارسی به کار رفته است، افزود: به نظر می‌رسد از دیرباز و شاید از آغاز ادب فارسی، همیشه فاصله‌ای بین زبان ادبی و زبان محاوره بوده است که در این میان، زبان ادبی حالت رسمی‌تر و بسته‌تری داشته است. البته لازم به ذکر است که در ایران، حالت رسمی و بسته زبان فارسی بیشتر از سایر کشورها و زبان‌ها به چشم می‌آید.

 


این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد با تاکید بر اینکه فاصله بین زبان ادبی و زبان محاوره از دیرباز وجود داشته و اکنون نیز به قوت خود باقی است، اظهار کرد: در واقع سبک نوشتاری هیچ شاعری با زبان محاوره او، همسان نیست.

 ابراهیمی در پاسخ به این نکته که به نظر می‌رسد زبان ادبی عصر بیهقی با زبان محاوره‌ای که در آن زمان رایج بوده، نزدیکی بیشتری داشته است و زبان ادبی شاعران و نویسندگان امروزی از زبان محاوره‌ای فاصله زیادی گرفته است. بیان کرد: ما از زبان محاوره عصر بیهقی یا ناصر خسرو، هیچ سندی در دست نداریم. در نتیجه قادر به مقایسه فاصله زبان ادبی با زبان محاوره در گذشته و امروز، نیستیم.

وی در این خصوص ادامه داد: بیهقی به عنوان یک نویسنده، یک زبان محاوره و یک زبان نوشتار دارد. زبان نوشتار او، رسمی‌تر، دقیق‌تر و تابع قواعد دستوری است، اما زمانی که زبان او در نوشتار، محاوره می‌شود تا حدودی تابع قواعد زبان محاوره است اما زیاد در این گونه زبانی عمیق نمی‌شود.

این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد با بیان اینکه نزدیکی زبان ادبی به یک گویش خاص در شعر گذشته بیش از امروز رواج داشته است، بر لزوم استفاده شاعران و نویسندگان امروزی از گویش‌های مختلف تاکید کرد و افزود: گویش، یک مخزن ذخیره‌ای است که می‌تواند به زبان مادر کمک کند. بنابراین به کار بردن آن اگر بتواند پاسخگوی بخشی از نداشته‌های زبان فارسی شود، بسیار موثر است.
 وی استفاده از واژگان گویش‌های زبان فارسی به جای عبارات و کلمات بیگانه را از مزیت‌های به کار بردن گویش در متون ادبی، قلمداد کرد و ادامه داد: گاهی زبان فارسی به دلیل برخی از کمبودهایش مجبور به استفاده از کلمات عربی و انگلیسی می‌شود اما زمانی که ما می‌توانیم از واژگان گویش‌های مختلف زبان فارسی یا گویشی که بخشی از اهل زبان آن را می‌فهمند، استفاده کنیم، به کار بردن لغات بیگانه، چه ضرورتی دارد؟

ابراهیمی رواج یافتن واژگان گویشی در بین تمامی فارسی زبانان را از دیگر مزیت‌های به کار بردن گویش‌های زبان فارسی در متون ادبی دانست و اظهار کرد: گویش‌ها و لهجه‌ها ذخایر زبان فارسی‌اند که با استفاده از آنها، دایره واژگانی زبانمان را تکمیل می‌کنیم و در نتیجه این اقدام، مانع وابستگی واژگانی ما به زبان‌های بیگانه می‌شود.

وی با اشاره به اینکه استفاده از واژگان گویش‌های مختلف زبان فارسی در متون، سبب پیوند بین اقوام مختلف ایرانی خواهد شد، ادامه داد: استفاده از توانایی گویش‌ها برای قدرتمند ساختن زبان فارسی، بسیار مطلوب است. چگونه است که به خود اجازه استفاده از زبان انگلیسی را می‌دهیم اما حاضر به استفاده از واژه‌های گویشی نیستیم؟

این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد اضافه کرد: زمانی که ما می‌توانیم با استفاده از گویش خود، زبان فارسی را غنی کنیم، چرا به سمت زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و آلمانی بی هویت برویم؟ گویش‌ها و لهجه‌های موجود در ایران، می‌توانند به بارور شدن زبان فارسی کمک کنند به شرطی که اهل هنر، شاعران، نویسندگان و حتی سیاست‌مداران و افراد رسانه‌ای، برای بیان مقاصد خود از این واژگان، استفاده کرده و سبب فراگیری این واژگان شوند.

 وی با تاکید بر اینکه استفاده از گویش‌های زبان فارسی، موجب ثروتمندتر شدن زبان فارسی می‌شود، اظهار کرد: گذشتگان ما مانند امروز، گرفتار هجوم زبان انگلیسی نبودند، بلکه آنها درگیر تحمیل زبان عربی بودند. از نخستین کسانی که این درگیری را داشت، ابن سینا بود که در دانش نامه علایی بخشی از اصلاحات و واژگان محاوره‌ای و گفتاری زبان فارسی را وارد اثر دانش نامه علایی کرد و سنگ بنای برابریابی و معادل سازی برای لغات بیگانه را گذاشت.
  
ابراهیمی اضافه کرد: پس از ابن سینا، تمامی اهل علم، پیگیر این اقدام او شدند اما واقعیت این است که گذشتگان ما نتواستند آن چنان که باید و شاید برای واژگان عربی، معادل فارسی پیدا کنند و به همین دلیل، بخش عظیمی از واژگان عربی را در زبان فارسی مشاهده می‌کنیم.

منبع: ایسنا